Geboorte Johannes Rutgers
Johannes Rutgers wordt geboren in Hallum, Friesland. Later wordt hij de naamgever van de Rutgers Stichting en haar opvolgers.
- Rutgers eigen tijdlijn (gearchiveerd)Origineel
74 gebeurtenissen van 1850 tot 2024. Bij elke gebeurtenis staan de bronnen, met een link naar het origineel en waar die er is naar de archiefkopie.
74 gebeurtenissen
Johannes Rutgers wordt geboren in Hallum, Friesland. Later wordt hij de naamgever van de Rutgers Stichting en haar opvolgers.
Aletta Jacobs, de eerste vrouwelijke arts in Nederland, vestigt zich als huisarts in Amsterdam. Ze geeft gratis hulp aan arme vrouwen en introduceert het pessarium in Nederland.
De Nieuw-Malthusiaanse Bond wordt opgericht als 'Vereeniging tot bewuste regeling van het kindertal'. De bond verstrekt voorbehoedsmiddelen en voorlichting om overbevolking en armoede tegen te gaan. Directe voorloper van de NVSH.
Vanaf 1886 valt abortus onder het strafrecht als 'wederrechterlijk levensberoving'. Alleen bij grote medische nood kan een uitzondering gemaakt worden.
Johannes Rutgers houdt, net als Aletta Jacobs, een speciaal spreekuur voor arbeidersvrouwen rond geboortebeperking. Hij verstrekt informatie, condooms en het pessarium.
Johannes Rutgers wordt secretaris van de NMB. Hij leidt vrouwen op als 'deskundige medewerksters' in het aanmeten van pessaria, en creëert zo een netwerk van hulp bij anticonceptie in Nederland.
Edward Brongersma wordt geboren in Haarlem. Hij zal later PvdA-senator, jurist en oprichter van de Brongersma Stichting worden.
In de Zedenwet worden bepalingen opgenomen die het geven van voorlichting over anticonceptie en abortus strafbaar stellen.
Johannes Rutgers ondertekent een verzoekschrift van het Nederlandsch Wetenschappelijk Humanitair Komitee voor de gelijkberechtiging van homoseksuelen.
Johannes Rutgers overlijdt. Zijn gedachtegoed blijft voortbestaan in de NMB en later de NVSH en Rutgers Stichting.
Mary Noordanus wordt geboren in Den Haag. Zij wordt later voorzitter van de NVSH, medeoprichter van het NISSO en betrokken bij de afsplitsing van de consultatiebureaus naar de Rutgers Stichting.
Het eerste consultatiebureau voor huwelijks- en geslachtsleven van de NMB wordt geopend in Amsterdam, vernoemd naar Aletta Jacobs.
Het tweede consultatiebureau van de NMB wordt geopend in Rotterdam, vernoemd naar Johannes Rutgers.
Tijdens de Duitse bezetting wordt de NMB opgeheven. Er is geen plek meer voor anticonceptiemiddelen of seksuele voorlichting.
Edward Brongersma wordt lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal voor de PvdA. Hij is tegelijkertijd gemeenteraadslid in Heemstede. Deze eerste periode duurt tot 1950.
De Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (NVSH) wordt opgericht als opvolger van de NMB. De NVSH wil bijdragen aan de seksuele hervorming van Nederland en ziet het opheffen van seksuele onderdrukking als voorwaarde voor een betere wereld.
PvdA-senator Edward Brongersma (38) wordt gearresteerd en veroordeeld voor homoseksuele contacten met een jongen van 16 jaar. Hij zit tien maanden in de gevangenis. Dit was strafbaar onder artikel 248bis WvS dat een hogere leeftijdsgrens (21) hanteerde voor homoseksuele contacten dan voor heteroseksuele (16).
De IPPF wordt formeel opgericht op de Derde Internationale Conferentie over Planned Parenthood in Bombay. De NVSH is een van de oprichtende leden. Margaret Sanger is de drijvende kracht.
De Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming wordt lid van de International Planned Parenthood Federation in de regio Europa, Near East en Africa.
Brongersma wordt wetenschappelijk hoofdmedewerker aan het Criminologisch Instituut van Prof. Pompe aan de Rijksuniversiteit Utrecht (tot 1967).
Psychologe Mary Zeldenrust-Noordanus wordt voorzitter van de NVSH (tot 1969). Onder haar leiding bereikt de NVSH in 1965 een recordaantal van 205.000 leden.
Edward Brongersma wordt opnieuw lid van de Eerste Kamer voor de PvdA. Hij wordt later voorzitter van de Vaste Commissie voor Justitie (1969-1977). Hij blijft senator tot 1977.
NVSH-voorzitter Mary Zeldenrust-Noordanus ontmoet bisschop Bekkers. Het gesprek leidt tot een doorbraak: confessionele partijen worden bereid tot legalisering van voorbehoedsmiddelen.
In het najaar van 1967 ontstaat vanuit de Werkgroep Bevolkingsvraagstukken het Nederlands Instituut voor Sexuele Hygiëne (Nisso). In het voorjaar van 1968 wordt de naam Nederlands Instituut voor Sociaal Sexuologisch Onderzoek; de afkorting blijft Nisso. Mary Zeldenrust-Noordanus is als NVSH-voorzitter medeoprichter.
De NVSH richt de Rutgers Stichting op als aparte organisatie voor de hulpverlenerstaak. Vernoemd naar dokter Johannes Rutgers. De consultatiebureaus worden Rutgershuizen genoemd. Mary Zeldenrust-Noordanus is als NVSH-voorzitter betrokken bij de afsplitsing.
De openlijke verkoop van voorbehoedsmiddelen wordt legaal, voor het eerst sinds de Zedelijkheidswet van 1911.
Met brede steun van de Tweede Kamer wordt artikel 248bis van het Wetboek van Strafrecht ingetrokken. De hogere leeftijdsgrens voor homoseksuele contacten (21 jaar) wordt gelijkgetrokken met die voor heteroseksuele contacten (16 jaar). Brongersma speelde een belangrijke rol bij deze wetswijziging.
Edward Brongersma krijgt in 1975 een lintje van koningin Juliana, volgens een artikel van Annedieke Kuchler op Reporters Online (2021). Zijn eerdere veroordeling staat bij 1950.
In een VPRO-radio-interview uit 1978, toen haar oudste zoon tien jaar was, spreekt Marga Reniers over lichamelijk contact met hem. Ze schetst een denkbeeldige seksuele toenadering van haar zoon, zegt dat ze 'zoiets af zal houden' en voegt eraan toe: 'als dat echt in zo'n sfeer gebeurt, waarom niet?' Het interview wordt geciteerd in Sekstant (1985). Reniers werkt dan als voorlichtster bij de Rutgers Stichting.
Edward Brongersma richt de Dr. Edward Brongersma Stichting op met als doel 'de bevordering van wetenschappelijk onderzoek op het gebied van de seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren'. Zijn omvangrijke bibliotheek en collectie vormen de basis, gevestigd in zijn villa in Overveen.
Coornhertliga, Humanistisch Verbond, NVSH en dominee Klamer presenteren een petitie aan het parlement en minister van Justitie tegen strafbaarstelling van seksuele contacten met personen onder 16 jaar. De Rutgersstichting, het COC, NISSO-directeur dr. B.S. Witte en talrijke andere organisaties en hoogleraren ondertekenen mede.
Op het NVSH-congres in Utrecht wordt Edward Brongersma benoemd tot lid van het hoofdbestuur van de NVSH. Het ministerie van Justitie weigert de nieuwe statuten van de NVSH (waarin alle leeftijdsgrenzen geschrapt zijn) koninklijk goed te keuren en dreigt de NVSH tot verboden vereniging te verklaren.
NRC publiceert een artikel over het onderzoek van Theo Sandfort en Marianne Hoogma (Universiteit Utrecht) naar ervaringen van 25 jongens in pedofiele relaties. De onderzoekers concluderen dat de jongens de relaties positief waardeerden en pleiten voor het schrappen van leeftijdsgrenzen uit de zedelijkheidswetgeving.
Mary Zeldenrust-Noordanus, oud-voorzitter NVSH, medeoprichter NISSO en betrokken bij oprichting Rutgers Stichting, overlijdt in Rotterdam aan de gevolgen van borstkanker.
Abortus is niet meer illegaal doordat de Wet Afbreking Zwangerschap officieel in werking treedt.
De Rutgers Stichting start het leerproject 'Seksuele voorlichting' voor jonge daders van zedendelicten, naast psychosociale hulp voor slachtoffers.
In het NVSH-tijdschrift Sekstant (september/oktober 1985) vertelt Marga Reniers van de Rutgers Stichting dat ze rond 1978 'serieus' dacht over de fantasie dat het 'misschien wel hartstikke leuk' is 'als moeders hun zonen gewoon leren hoe je leuk met elkaar kan vrijen'. Die gedachte noemt ze nu 'flauwekul'. 'Vaders moeten niet met dochters neuken' en 'moeders niet met zoons'. Het puur seksuele moet je volgens haar 'absoluut niet' met je kinderen doen. Wel zegt ze haar kinderen ook over 'kutje en piemel' te aaien, 'óók omdat ik vind dat het belangrijk is dat kinderen leren dat dat stukje van hun lijf er óók bij hoort'. Over pedofielen zegt ze: 'Binnen een opvoedingssituatie hebben kinderen meestal niet te kiezen; dat kunnen ze bij pedofielen, in een deel van de gevallen, hopenlijk wel.'
Sociaal psycholoog Theo Sandfort publiceert het boek 'Jongens over vriendschap en seks met mannen' over de beleving door jongeren van pedofiele contacten. Het levert veel media-aandacht op.
Andrée van Es (PSP-fractie Tweede Kamer) en medewerkster Annelies Schutte betogen in Trouw dat het Wetboek van Strafrecht 'het tegendeel van bescherming biedt aan jongeren'. Kinderen weerbaar maken tegen seksueel geweld kan volgens hen alleen op basis van acceptatie van de seksualiteit van kinderen. Dat jongeren ook wel eens vrijen 'met zichzelf, met leeftijdgenoten, met ouderen' lijkt hun 'geen ramp'. Ouderen zijn volgens hen degenen 'die schuldig zijn, daar waar het gaat om misbruik en geweld'.
Edward Brongersma publiceert een artikel over zedenwetgeving in OK Magazine nr. 7, het tijdschrift van pedofielenvereniging Martijn.
Het Humanistisch Verbond organiseert een themadag over Jeugd en Seksualiteit. Volgens een terugblik in OK Magazine (2002) droegen onder anderen Theo Sandfort, een medewerkster van de Rutgers-stichting die daar 'Marga Reiniers' heet (brongersma.info zet er '[Reniers?]' achter) en een incestdeskundige van de Utrechtse gemeentepolitie bij. Het forum wilde volgens dat verslag de gehele leeftijdsgrens laten vervallen ten gunste van een wet die seksueel misbruik in het algemeen strafbaar stelt. Sandfort wordt geciteerd als tegenstander van leeftijdsgrenzen. Wat de Rutgers-medewerkster zei, staat niet in de bron.
Het COC biedt de minister van Justitie een compromisvoorstel aan: het verbod op seksuele contacten met jeugdigen beneden 16 jaar blijft in het wetboek van strafrecht staan, met de toevoeging dat het verbod in nader omschreven gevallen niet van toepassing is. Ondertekenaars zijn onder meer Brongersma, de Rutgers Stichting, de NVSH, sociaal-psycholoog Theo Sandfort, NISSO-directeur Ben Witte, emeritus hoogleraar straf- en strafprocesrecht A.L. Melai, Hedy d'Ancona, Annie M.G. Schmidt, Jan Terlouw, de JOVD en de Jonge Socialisten.
Roy en Diana Brown richten de World Population Foundation (WPF) op in Nederland op de eerste World Population Day. WPF zet zich in voor seksuele en reproductieve gezondheid in ontwikkelingslanden.
Theo Sandfort promoveert op 30 september 1988 in Utrecht op zijn proefschrift 'Het belang van de ervaring'. De Telegraaf vat de uitkomst de volgende dag samen: 'Kinderen die vrijwillige seksuele ervaringen met volwassenen hebben, ondervinden daar later geen nadelige gevolgen van. Integendeel, ze kunnen er juist voordeel van hebben; ze gaan nadien gemakkelijker met seksualiteit om.' Kop: 'Uit onderzoek blijkt: seks met volwassene kan goede ervaring zijn'. Verderop beschrijft het artikel dat jongens en meisjes die aan het begin van de puberteit vrijwillige seksuele contacten hadden, met leeftijdsgenoten of met een volwassene, later minder angst voor seksueel contact hebben. Volgens de krant ondersteunt zijn onderzoek volgens Sandfort de plannen van minister Korthals Altes om de leeftijd waarop seksuele contacten strafbaar zijn te verlagen van zestien naar twaalf. Pieter Wijnsma (later directeur Rutgers Nisso Groep) hielp mee aan het promotieonderzoek.
Theo Sandfort, Edward Brongersma en Alex van Naerssen publiceren als co-editors een speciaal nummer van het Journal of Homosexuality (Vol. 20, 1/2) getiteld 'Male Intergenerational Intimacy'. Dit academische werk pleit voor een meer 'objectieve' benadering van man-jongen relaties.
De Tweede Kamer neemt met brede meerderheid een stemverklaring aan namens PvdA, VVD, D66 en GroenLinks dat 'vrijwillig tot stand gekomen seksueel contact door Justitie gerespecteerd dient te worden' bij jongeren van 12 tot 16 jaar. Dit leidt tot invoering van het klachtvereiste.
De doelstelling van de Brongersma Stichting wordt verbreed naar 'de bevordering van onderzoek naar de seksueel-emotionele gezondheid van kinderen en jeugdigen'.
In Opzij (juni 1994) verschijnt een artikel over erotiek tussen ouders en kinderen. Marga Reniers, psycholoog-seksuoloog bij de Rutgersstichting, zegt dat je 'géén seksuele partner én ouder tegelijk' kunt zijn. Over een moeder die 'even het piemeltje in de mond had genomen' nadat haar zoontje 'mammie, neem eens een hap' zei, zegt ze: 'Ik zie daar niets verkeerds in, heb ik haar gezegd. U hebt heel spontaan en zuiver op hem gereageerd. Dat kan nooit schadelijk voor uw kind zijn.' Over vaders die denken dat het geen kwaad kan hun penis in de mond van een baby te steken, zegt ze dat 'een penis in een kindermond het diepste wezen van een kind aantast'.
Door een wetswijziging wordt het bezit van kinderporno in Nederland bij wet verboden. Dit heeft later gevolgen voor de collectie van de Brongersma Stichting.
De Tweede Kamer schrapt het klachtvereiste voor seksuele contacten met 12-16 jarigen, vijf jaar na invoering.
Edward Brongersma overlijdt in Overveen, gemeente Bloemendaal. Na zijn dood ontstaat commotie over zijn collectie bij de Brongersma Stichting, die ook materiaal bevat dat als kinderporno wordt aangemerkt.
Twee conservatoren van de Brongersma Stichting (Frits Wafelbakker en Cees Straver, oud-directeur NISSO) willen foto's en persoonlijke geschiedenissen uit het archief vernietigen i.v.m. de kinderpornowet. Executeur-testamentair Lex van Naerssen (psycholoog Universiteit Utrecht) verzet zich volgens BoyWiki en wordt door de conservatoren uit zijn functie gezet. Volgens dezelfde bron stapt hij in augustus naar de rechter en krijgt hij tijdelijk uitstel ('a temporary stay'). NRC meldt op 31 augustus 1999 dat hij nog in een kort geding verwikkeld is tegen twee seksuologen die hem uit de stichting hadden gezet 'omdat hij zijn werk als executeur testamentair niet goed zou doen'.
Pieter Wijnsma, directeur Rutgers Nisso Groep, vertelt in De Nieuwe Sekstant dat hij als NVSH-vormingswerker met basisschoolleerlingen masturbatie besprak en tegen hen zei: 'Als je dat wilt, probeer het maar eens uit.' Hij vertelt ook dat hij in de vroege jaren tachtig meedeed aan het promotieonderzoek van Theo Sandfort en toen interviews hield met pedofielen en met jongeren met pedofiele relaties. Hij onderkent dat zulk onderzoek in de samenleving moeilijk ligt, 'om begrijpelijke redenen overigens', door wat er bekend werd over seksueel misbruik van kinderen.
Justitie in Haarlem neemt kinderporno in beslag uit de collectie van Edward Brongersma in Overveen. NRC bericht uitgebreid. Lex van Naerssen verdedigt het wetenschappelijke karakter van het archief.
Het NISSO en de Rutgers Stichting fuseren tot de Rutgers Nisso Groep. Pieter Wijnsma wordt directeur. Hij had eerder meegewerkt aan het promotieonderzoek van Theo Sandfort over pedofiele relaties.
De politie doet twee invallen bij het archief van de Brongersma Stichting in Overveen en neemt tientallen dozen met persoonlijke geschiedenissen en foto's in beslag. Justitie identificeert honderden mannen en kondigt circa 40 strafvervolgingen aan.
Theo Sandfort wordt Associate Professor en Research Scientist bij het HIV Center for Clinical and Behavioral Studies van Columbia University in New York. Hij was eerder verbonden aan het NISSO als directeur onderzoeksprogramma.
Na ruim dertig jaar valt het doek voor de Rutgershuizen. De hulpverlening is te duur. Een aantal gaat verder als 'centra voor seksualiteit' onder StiSAN of CASA.
In 2002 en 2003 bereikt de Brongersma Stichting overeenstemming met twee instituten om de verzameling in permanente bruikleen te bewaren en te beheren. De ego-documenten met het bijbehorende beeldmateriaal gaan naar het NISSO (onderdeel van de Rutgers Nisso Groep) in Utrecht, de boekerij en archieven naar het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam. Volgens het IISG werd het archief in 2003 in bewaring gegeven.
Hanneke de Graaf en Jany Rademakers van de Rutgers Nisso Groep publiceren 'Seks in de groei', een verkennend onderzoek naar de (pre-)seksuele ontwikkeling van kinderen, in opdracht van de Brongersma Stichting. Het onderzoek concludeert o.a. dat vrijwillige seksuele contacten in de jeugd een positieve uitwerking kunnen hebben.
Het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek Seksualiteit (FWOS) is de rechtsopvolger van de Dr. Edward Brongersma Stichting. Wanneer het FWOS de stichting opvolgde, staat niet in de bronnen. Volgens de FWOS-website financierde 'het fonds' in de periode 2001 tot en met 2003 acht (onderzoeks)projecten geheel of gedeeltelijk, waaronder het onderzoek van De Graaf en Rademakers bij het NISSO, inmiddels Rutgers Nisso Groep.
De rechtbank Arnhem veroordeelt een 33-jarig lid van JON, een praatgroep voor pedofielen die onderdeel was van de NVSH, tot twee jaar gevangenisstraf en tbs met voorwaarden. Hij maakte deel uit van een pedofielennetwerk dat kinderporno vervaardigde en verspreidde en ontucht pleegde met jonge jongens. Vijf andere leden van het netwerk waren op 16 juni 2004 al veroordeeld. Koffers met kinderporno werden naar T. van M. gebracht, een oud-bestuurslid van Vereniging Martijn.
VVD-Kamerlid Fred Teeven stelt Kamervragen na een uitzending van Undercover in Nederland waarin wordt onthuld dat leden van de NVSH-pedofielengroep JON elkaar adviseren over het verbergen van kinderporno.
De Rutgers Nisso Groep fuseert met de World Population Foundation tot Rutgers WPF. De fusie combineert nationaal en internationaal werk op het gebied van seksuele gezondheid.
Hanneke de Graaf, onderzoekster bij Rutgers, promoveert op een proefschrift over de rol van ouders bij de seksuele ontwikkeling van kinderen.
Hanneke de Graaf en Theo Sandfort publiceren samen het rapport 'Psychosociaal welzijn van homomannen en onbeschermde seks' voor de Rutgers Nisso Groep/Schorer.
Willy van Berlo, programmacoördinator van Rutgers WPF, pleit in een opinieartikel in de Volkskrant voor meer nuance in het debat over pedofilie en waarschuwt voor stigmatisering. Volgens Van Berlo is het zinvoller te voorkomen dat er ongewenste seksuele contacten tussen volwassenen en kinderen plaatsvinden dan te doen of pedofilie niet bestaat. Van Berlo schrijft ook dat bij een verbod 'zonder meer' op een vereniging als Martijn wordt voorbijgegaan aan het feit dat er altijd pedofielen zullen zijn. Seksuele contacten tussen volwassenen en kinderen onder de 13 noemt Van Berlo niet acceptabel. In het driejaarlijkse onderzoek van Rutgers WPF naar seksuele gezondheid worden dat jaar ook vragen gesteld naar seksuele voorkeur voor kinderen.
De International Planned Parenthood Federation publiceert 'Exclaim! Young People's Guide to Sexual Rights' waarin gesteld wordt: 'Young people are sexual beings. They have sexual needs, desires, fantasies and dreams.'
Wetenschapsjournalist Asha ten Broeke schrijft in de Volkskrant over kinderseksualiteit en citeert onder meer Hanneke de Graaf van Rutgers WPF. Volgens Ten Broeke hoopt De Graaf samen met een paar collega's een project te starten dat mooie porno beschikbaar maakt voor pubers. De Graaf: 'Met mensen die echt genieten. Die naar elkaar kijken, gelijkwaardig zijn en elkaar respecteren. Beter dan porno bij pubers weghouden kun je als ouder zeggen: als je dan porno wilt kijken, kijk dan hiernaar.'
Rutgers WPF wijzigt formeel de naam in 'Rutgers'.
Rutgers fuseert met Dance4Life om de seksuele gezondheid en rechten van jongeren wereldwijd te verbeteren.
Volgens The New York Times van 7 januari 2021 maakte de New Yorkse jeugdzorgdienst Administration for Children's Services (ACS) de maand ervoor bekend dat zij de banden met Columbia-professor Theo Sandfort verbreekt. Critici hadden zijn onderzoek en publicaties uit de jaren 1980 over pedofilie in Nederland verspreid. Sandfort leidde voor ACS een studie naar LGBTQ-jongeren in de pleegzorg; ACS blijft achter die studie staan. Sandfort verklaarde seksuele contacten tussen volwassenen en kinderen nooit te hebben bepleit. Columbia gaf geen commentaar op zijn onderzoek.
Marieke van der Plas wordt de nieuwe directeur van Rutgers.
De wet Seksuele misdrijven treedt in werking in Nederland.